piątek, 31 marca 2017

Sól - czym ją zastąpić?

Sól spożywcza to jedna z najpopularniejszych przypraw jakie stosujemy. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, natomiast jej nadmierne spożycie ma niekorzystny wpływ na nasze zdrowie.
Sól spożywcza to związek chemiczny zwany chlorkiem sodu. Składa się z kationów sodu i anionów chlorkowych. Związek ten odgrywa ważną rolę w regulacji gospodarki wodnej i kwasowo zasadowej organizmu człowieka. Niestety nadmiar soli w codziennej diecie, a ściślej jej głównego składnika - kationu sodu może stanowić źródło zagrożeń dla zdrowia człowieka. Długo prowadzona dieta obfitująca w chlorek sodu stanowi jeden z czynników ryzyka choroby nadciśnieniowej. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca dzienne spożycie sodu (ze wszystkich źródeł!) do mniej niż 5 g. Oczywiście organizm ludzki posiada mechanizmy obronne, które redukują nadmiar soli - odpowiedzialne są za to nerki. Jednak w przypadku, kiedy nerki nie są w stanie wyeliminować nadmiaru sodu z organizmu, jest on gromadzony we krwi. W ten sposób woda zatrzymuje się w organizmie, objętość roztworu krwi wzrasta, a to z kolei zwiększa nacisk na serce i powoduje wzrost ciśnienia tętniczego. Niestety, ale nadciśnienie tętnicze jest najpowszechniejszą przyczyną zgonów w Polsce. Nadużywanie soli może prowadzić także do udaru mózgu, zawału serca i raka żołądka.
Na arenie międzynarodowej, w Europie Polacy przodują pod względem spożywania soli. Poziom spożycia soli w Polsce jest trzykrotnie wyższy niż zalecany, jak wynika z danych WHO. Dzieje się tak przez dodawanie soli w dużych ilościach podczas przemysłowej produkcji żywności, np. konserw, wędlin, serów, kiszonek, wędzonek, marynat i niektórych przypraw. WHO szacuje, że zmniejszenie spożycia soli o 50 mmol/dobę może doprowadzić do 16% zmniejszenia liczby zgonów spowodowanego chorobą wieńcową.
Najlepszym sposobem na ograniczenie spożycia soli jest przestrzeganie zdrowej i odpowiednio zbilansowanej diety. Percepcja smaku słonego u osoby, która nagminnie stosowała dosalanie jest bardzo wysoka. Stąd też zaleca się stopniowe ograniczanie soli w diecie, gdyż takiej osobie jedzenie bez soli po prostu nie będzie smakowało.Wiele osób chcąc zacząć odżywiać się zdrowo i tym samym ograniczyć spożycie soli kuchennej w diecie zaczynają poszukiwać zdrowszych rozwiązań. Odpowiedzią na te poszukiwania są powszechnie reklamowane sole morska i himalajska. Jednak czy rzeczywiście są one zdrowsze niż znana nam biała sól? Odpowiedź brzmi nie. Każda wariacja na temat tych soli to jednak ciągle ten sam skład, czyli mniej więcej 98% stanowi chlorek sodu, a tylko śladowe ilości to składniki mineralne. Dlatego nie możemy "bezkarnie" nadużywać soli morskiej czy himalajskiej. Powstaje pytanie, to co zrobić, aby jedzenie było smaczne, a jednocześnie zdrowe? Ja proponuję spróbować mało znaną sól potasową, która wprawdzie jest mniej słona, ale zapewne stanowi zdrowszy zamiennik chlorku sodu. Ponadto proponuję wypróbować sole ziołowe, zioła i aromatyczne przyprawy, a także warto zmienić sposób obróbki termicznej żywności np. na gotowanie na parze, które pozwala na zachowanie właściwego smaku potrawy. 
Poniżej przedstawiam kilka "ziołowo-przyprawowych" zamienników soli kuchennej podczas przygotowywania dań z użyciem wybranych produktów:

PRODUKT
ZALECANE ZIOŁA I PRZYPRAWY
Pomidory
bazylia, liść laurowy, koperek, majeranek, cebula, oregano, natka, pietruszki, pieprz
Dynia
cynamon, imbir, gałka muszkatołowa, cebula, curry
Cukinia
goździki, curry, majeranek, gałka muszkatołowa, rozmaryn, szałwia
Ziemniaki, bataty
imbir, majeranek, cebula, papryka, natka pietruszki, szałwia
Marchew
cynamon, goździki, majeranek, gałka muszkatołowa, rozmaryn, szałwia
Ryby
curry, koperek, gorczyca, sok z cytryny, majeranek, papryka, pieprz,
Cielęcina
czosnek, cebula, szałwia, pieprz, oregano
Drób
imbir, majeranek, oregano, papryka, rozmaryn, szałwia, tymianek, estragon
Wołowina
liść laurowy, majeranek, tymianek, gałka muszkatołowa, cebula, szałwia, pieprz

Bibliografia:
1. Stryer L., Tymoczko J.L., Berg J.M., Biochemia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.
2. Caruso J.M., Winego Ch.S., Zaburzenia gospodarki wodnej, [w:] S. Maśliński, J. Ryżewski, Patofizjologia, PZWL, Warszawa 2007. s. 125–134.
3. Górny D., Mełtowski J., Gospodarka wodno-elektrolitowa, [w:] Patofizjologia, red. S. Maśliński, J. Ryżewski, PZWL, Warszawa 2007, s. 379–381.
4. Dziwura J., Pełka-Lalik B., Widecka K., Wpływ różnej podaży soli w diecie na częstość występowania insulinooporności u chorych na nadciśnienie tętnicze z polimorfizmem Gly972Arg genu substratu receptora insuliny-1 (IRS-1), Nadciśn. Tętn., 2007, 11, 1, s. 12–20.


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz